2) Wat is het Rijnlandse model ?

Vraag is vaak: waar hebben we het over ? Het is niet des Rijnlands om daarover de absolute wijsheid in pacht te hebben. Mijn idee is nu dat het 5 elementen bevat:

1. Allereerst is er de historische oorsprong, gaat het over het oorspronkelijke model van het Duitsland van na WO II: een vorm van kapitalisme: de sociale markteconomie. Boeiend om te zien hoe Angela Merkel expliciet verwijst naar Ludwig Erhardt. Een samenleving en organisaties van gelijkwaardige belangen en partijen. In Nederland ontstaat als expressie van hetzelfde bijvoorbeeld de SER en de OR, verbanden waarin werkgevers en werknemers elkaar structureel ontmoeten en onderhandelen, oog hebben voor elkaars en voor de gezamenlijke belangen. Het Rijnlands model als poldermodel.

2. Het Rijnlandse model is ook het gelijkwaardige partijen model van de samenleving en van de organisatie, tegenover het aandeelhouderswaarde-model van de organisatie en de dominantie van het financieel economische in de samenleving. Economische en Sociale doeltreffendheid, waarde creatie voor alle betrokkenen. Samen werken op basis van gelijkwaardigheid en vertrouwen (samen sterk) is uitgangspunt voor organisatie en samenleving. Er is niet slechts een (dominante) waarheid / realiteit / rationaliteit / logica maar er zijn meerdere (gelijkwaardige). Objectiveren = reduceren, uitsluiten, dood maken. Dynamisch i.p.v. statisch. Doe je voordeel met diversiteit. Verschillen als complementair zien. Chaos- en complexiteitstheorie. Methoden als Open Space, World Café helpen samen richting te vinden. Onderhandelen is belangrijke vaardigheid. Gaat over relatie tussen, interdependentie van mensen. Gaat over verbinden.

3. Vervolgens is er de Rijnlandse werkcultuur, die uit gaat van Vakmanschap, van het primaat van de werkvloer, de professional die intrinsiek gemotiveerd is, ruimte en vertrouwen krijgt versus de manager die (niet gehinderd door verstand van zaken) voor de centen staat, over de verdeling van het geld gaat. Organisatie is er voor mensen. Alle wijsheid komt niet meer alleen van boven! Er is ook zoiets als passie, roeping, toewijding, motivatie, energie, persoonlijk leiderschap, liefde, schoonheid, emotie, concentratie, intuïtie, spiritualiteit, dienend leiderschap, empathie, respect, eerlijkheid. Waarde ontstaat in de operatie. Wie het weet mag het zeggen. Gaat over autonomie van individuele mensen.

4. Een praktische invulling van het Rijnlandse model is het denken in termen van de 3P’s: Profit, People en Planet, van het Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Vraagstukken niet alleen financieel-economisch doordenken, maar ook in termen van de betekenis van het vraagstuk voor de medewerker en het milieu. Rentmeesterschap. Holistisch denken.

5. Tenslotte is het Rijnlandse model een axioma, geen dogma, geen ideologie, het gaat om een stelsel van uitgangspunten, een referentiekader, een mind-set, een mental model, een droom ook, waar discussie over mogelijk is. Je kunt elk onderwerp van daaruit op verschillende manieren (Anglo-Amerikaans en/of Rijnlands) invullen. Open / realistische houding t.o.v. de realiteit (John Gray). Met verwondering realiteit tegemoet treden. Er wordt geen stramien op voorhand als waarheid aangenomen.