2) Wat is het Rijnlandse model ?
Vraag is vaak: waar hebben we het over ? Het is niet des Rijnlands om daarover de absolute wijsheid in pacht te hebben. Mijn idee is nu dat het 5 elementen bevat:
1. Allereerst is er de historische oorsprong, gaat het over het oorspronkelijke model van het Duitsland van na WO II: een vorm van kapitalisme: de sociale markteconomie. Boeiend om te zien hoe Angela Merkel expliciet verwijst naar Ludwig Erhardt. Een samenleving en organisaties van gelijkwaardige belangen en partijen. In Nederland ontstaat als expressie van hetzelfde bijvoorbeeld de SER en de OR, verbanden waarin werkgevers en werknemers elkaar structureel ontmoeten en onderhandelen, oog hebben voor elkaars en voor de gezamenlijke belangen. Het Rijnlands model als poldermodel.
2. Het Rijnlandse model is ook het gelijkwaardige partijen model van de samenleving en van de organisatie, tegenover het aandeelhouderswaarde-model van de organisatie en de dominantie van het financieel economische in de samenleving. Economische en Sociale doeltreffendheid, waarde creatie voor alle betrokkenen. Samen werken op basis van gelijkwaardigheid en vertrouwen (samen sterk) is uitgangspunt voor organisatie en samenleving. Er is niet slechts een (dominante) waarheid / realiteit / rationaliteit / logica maar er zijn meerdere (gelijkwaardige). Objectiveren = reduceren, uitsluiten, dood maken. Dynamisch i.p.v. statisch. Doe je voordeel met diversiteit. Verschillen als complementair zien. Chaos- en complexiteitstheorie. Methoden als Open Space, World Café helpen samen richting te vinden. Onderhandelen is belangrijke vaardigheid. Gaat over relatie tussen, interdependentie van mensen. Gaat over verbinden.
3. Vervolgens is er de Rijnlandse werkcultuur, die uit gaat van Vakmanschap, van het primaat van de werkvloer, de professional die intrinsiek gemotiveerd is, ruimte en vertrouwen krijgt versus de manager die (niet gehinderd door verstand van zaken) voor de centen staat, over de verdeling van het geld gaat. Organisatie is er voor mensen. Alle wijsheid komt niet meer alleen van boven! Er is ook zoiets als passie, roeping, toewijding, motivatie, energie, persoonlijk leiderschap, liefde, schoonheid, emotie, concentratie, intuïtie, spiritualiteit, dienend leiderschap, empathie, respect, eerlijkheid. Waarde ontstaat in de operatie. Wie het weet mag het zeggen. Gaat over autonomie van individuele mensen.
4. Een praktische invulling van het Rijnlandse model is het denken in termen van de 3P’s: Profit, People en Planet, van het Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Vraagstukken niet alleen financieel-economisch doordenken, maar ook in termen van de betekenis van het vraagstuk voor de medewerker en het milieu. Rentmeesterschap. Holistisch denken.
5. Tenslotte is het Rijnlandse model een axioma, geen dogma, geen ideologie, het gaat om een stelsel van uitgangspunten, een referentiekader, een mind-set, een mental model, een droom ook, waar discussie over mogelijk is. Je kunt elk onderwerp van daaruit op verschillende manieren (Anglo-Amerikaans en/of Rijnlands) invullen. Open / realistische houding t.o.v. de realiteit (John Gray). Met verwondering realiteit tegemoet treden. Er wordt geen stramien op voorhand als waarheid aangenomen.
Comments
Comment from Dolf Hertzberger
Time: 19 October 2008, 17:36
Beste Rijnlanders,
Nog immer vraag ik mij af waar nu het echte verschil zit tussen Rijnlands denken en Angelsaksich, zoals het bedoelt is en niet zoals het verworden is.
Het angelsaksiche model gaat/ging uit van aandeelhouders waarde op de lange termijn.
Op de lange termijn is aandeelhouders waarde slechts een maatstaf hoe goed “men” de plannen, het beleid en de resultaten van een onderneming beoordeelt.
Wanneer er te weinig oog is voor vakmanschap (en opleiding daarvoor), dan stijgen de faalkosten en de indirecte kosten. Bovendien gaat dan de passie en drive weg en dus wordt het bedrijf minder waard. en zo kan ik bijna alle voordelige punten van de Rijnlandse aanpak in perspectief zetten.
Natuurlijk moet je managers met spreadsheets zonder inhoudelijke kennis uit je bedrijf weren en dat gebeurt dus ook in Angelsaksiche bedrijven.
Bijv. In wezen is het blijk van slecht leiderschap, zwak personeels beleid en slechte organisatie wanneer medewerkers tot op hoog niveau alleen maar hard willen werken als er grote bonussen te verdienen zijn. Bovendien kosten bonussen niet alleen veel geld, maar ze leiden ook tot sub-optimaal handelen.
Anderzijds leidt te veel polderen en pappen en nathouden en vooral geen echte besluiten nemen tot enorme inefficiencies, waar vooral de sociaal zwakkeren het eerst het slachtoffer van zullen zijn. Zachte heelmeesters maken……
Wel kan men veel anglosaksen in de huidige praktijk “oogkleppen gedrag gericht op korte termijn gewin” verwijten.
Anderzijds hebben veel Rijnlanders erg veel respect voor “de vloer”. Dat is mooi, maar ook de vloer heeft zo haar eigen sub-optimale “spelregels”, die door Rijnlanders, vakbonden en SP graag met de mantel der liefde worden afgedekt.
Veel bazen en managers, vooral in het MKB, zijn met veel vakmanschap en drive dag en nacht voor hun toko bezig, terwijl Jan Modaal na 38, max. 40 uur per week voor buis ligt zappen, klagen tot recht heeft verheven en bij elke vorm van pech of de overheid of de “graaiers” of “ze” de schuld geeft, en maar zelden in de spiegel kijkt.
Een beetje eigen verantwoordelijkheid en het besef dat niet iedereen altijd recht heeft op dezelfde hoeveelheid geluk zou van jongs af aan aangeleerd moeten worden. De ene mens zal altijd gelukkiger zijn dan de andere en hoe meer je op jezelf leert bouwen, hoe gelukkiger je wordt.
Rijnlanders moeten niet een nieuw soort drugsverslaving creëren, waarin loosers en pech niet mogen bestaan en iedereen het maar aan het maatschappelijk krachtenveld van de vloer moet overlaten. Dat zal leiden tot tegendeel van wat men beoogt te bereiken. Een starre, verkokerde, inefficiënte, niet innovatieve, behoudende , xenofobische, risicomijdende cultuur met zeer veel sociale controle. En die tijd hebben we gelukkig gehad.
Wellicht dat Arjo Klamer zijn culturele economie wat meer concreet en toepasbaar kan maken. Het idee is goed maar nu laten aansluiten bij het denken en doen van Jan in de straat.
Met vriendelijke groet,
Ir. Dolf Hertzberger
Comment from Sjaak Evers
Time: 19 October 2008, 20:17
Dolf,
Dank voor je mooie, uitgebreide en genuanceerde reactie.
Kennelijk ben je ook geinspireerd door de mooie Buitenhof aflevering van deze middag. Ik vond Arjo Klamer zijn uitdaging aan de economen om ook te analyseren wat er qua waarden gaande is in de samenleving, erg mooi. Eenvoudig pleiten, zoals Bas Jacobs deed, voor een sterke markt én een sterke overheid, is winst, maar ook niet concreet.
Bij Rijnlands en Anglo-Amerikaans zoals het bedoeld is, moeten we m.i. naar de sociale markteconomie van Ludwig Erhardt van na WO II, resp. naar de Reaganomics / het Thatcherisme van de 80-er jaren.
Gr.
Sjaak Evers
Comment from Ruud Zweistra
Time: 24 October 2008, 17:10
Het Angelsaksische model is het model van het kapitalisme, en het soort mensen dat belang heeft bij het kapitalisme: mensen met geld. Hun belangen zijn voor een groot deel tegengesteld aan die van de vakmensen, de mensen die het werk doen. Dat komt omdat het kapitaal verdient wordt aan de meerwaarde gekweekt door de arbeid van de vakmensen.
Het kapitaal doet dat met als intermediair een middenkader, dat geld naar boven en arbeid en lasten naar onder transporteert.
Dus:
Managers met spreadsheets zonder inhoudelijke kennis uit je bedrijf zijn inherent aan het Angelsaksiche bedrijf en systeem.
Bonussen en slecht leiderschap zijn inherent aan het Angelsaksische systeem.
Oogkleppen en kortetermijndenken zijn inherent aan het Angelsaksische systeem.
Kunnen de meeste bedrijven en instellingen beter functioneren met het verwijderen van een (over)groot deel van het midden- en top-management.
Het Rijnlandse model vertaalt dit naar:
Opleiding naar capaciteiten.
Loon naar werken, dat wil zeggen: daadwerkelijke opbrengst in goederen van daadwerkelijk verrichte arbeid. Voor alle lagen in het bedrijf.
Positie naar bewezen verdiensten: wie een meetbaar rersultaat levert, komt in aanmerking voor leidinggevende posities. Evaluaties hiervan gaan niet alleeen van boven naar beneden, maar ook van beneden naar boven.
Wat het Rijnlandmodel niet is:
De meeste van de door Dolf Hertzberger gepostuleerde eigenschappen.
Write a comment