BrabantKennis Cultuur Cafe #2: Van onderop

12 feb. ’19 organiseerde BrabantKennis in Deurne: Cultuur café # 2 , over het thema: Van onderop. Moderator is Ruben Maes, heel goed hardop nadenkend, sprekers kort houdend. Ruben introduceert als eerste BrabantKennis (denktank-je van de Provincie Noord-Brabant), haar directeur Joks Janssen en haar onderzoeksprogramma ‘culturele eigen(wijs)heid‘. Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers houdt er een onwaarschijnlijk goede inleiding, over de Systeemwereld, de Commons en Dragende gemeenschappen. Zie elders op deze weblog over zijn fraaie Essay Van onderop, de (on)macht van de gemeenschap, dat bij deze gelegenheid het licht ziet.Daarna interviewt Ruben Marinus Biemans, Cultuur wethouder van de gemeente Deurne, Boukje van Ettro, voorzitter van de Brabantsedag in Heeze en Miranda van Bragt, cultuurmaker in (mijn) Oosterhout (NB), cultuurdocent op het Mgr. Frencken College, cultuurcoach op H19, Heuvel 19 in Oosterhout. Tot slot spreekt Frans Soeterbroek (Utrechter) heel fraai ook, meer vanuit het stedelijk perspectief, over lichte gemeenschappen en zo. Een en ander voor een volle zaal (zo’n 150 mensen, schat ik). Dat de economie op de achtergrond een (dwingende) rol speelt mis ik, ook dat de democratie onder druk staat, nu zelfs de rechtspraak als een bedrijf gerund wordt. Al met al vind ik het Cafe zeer de moeite waard !! Ik ben erg benieuwd naar Cultuur café #3 in Breda.

Gerard Rooijakkers begint erg fraai met de fascinerende verhalen, de kunstwerken, de humor en het politiek activisme van Banksy, ‘de Rembrandt van de straat’. Hij is wereldberoemd geworden van de papier-versnipperaar, waar Girl with a balloon, een schilderij van hem, door gaat op het moment dat het op een veiling een miljoen heeft opgeleverd. Gerard toont van hem (vervolgens): Season greetings. Het is een schildering waarop in eerste instantie een kind sneeuwvlokken lijkt op te vangen, in tweede instantie (om de hoek) blijkt het te gaan om grafiet-snippers van Tata Steel in Port Talbot in Ierland. Die snippers hebben we in Beverwijk, vanwege Tata Steel daar. Banksy c.s. strijdt zo voor de ‘common good’ schone lucht …

Gerard heeft het over:
1. Hoge en lage cultuur samen, niet tegen elkaar uitspelen
2. de cirkel van invloed
3. geen eigenaarschap
4. ontregelend
5. zonder generositeit geen commons
6. delen, publiek goed/toegang.

Gerard toont ook foto’s van de plaats Doel, van de kerncentrale daar. Daar wonen nog maar 28 mensen, die strijden tegen de kerncentrale. Ze zijn een ‘dragende gemeenschap’, die strijdt tegen de Systeemwereld, voor de ‘Common good’ Schone lucht.

Dan volgt het beeld van de losse top en de berg, de reden dat Eindhoven geen Culturele Hoofdstad van Europa werd en Leeuwarden wel. De losse top zijn dan de bestuurders van overheid, ondernemingen en onderzoeks- en onderwijsinstellingen, die wel met elkaar, maar veel minder met de inwoners in de stad, resp. de professionals in de organisaties contact hebben !

Wethouder Marinus Biemans heb ik niet gedetailleerd gehoord omdat ik nog na denderde over Rooijakkers zijn verhaal. Ik ken van hem (via een ander kanaal) het mooie: Deurne KOEK, Deurne Koerst Op Eigen Kracht. Verder hoor ik ook over ‘Het tuinpad van mijn vader’, het lied (voor Wim Sonneveld gemaakt door zijn levenspartner) dat gaat over een tuinpad in Deurne, ook een ‘Common good’, dat een gemeenschap aldaar kan (uit)dragen.

Vervolgens is Boukje van Ettro aan de beurt, met haar verhaal over de Brabantse dag, die al 62 jaar steeds eind Augustus in Heeze (11.000 inwoners) loopt. Er komen dan op de dag zelf tegenwoordig zo’n 35.000 bezoekers. 3000 mensen werken daar ongeveer het gehele jaar aan. Er is een belangrijke wisselwerking met de vele verenigingen. “Niemand is groter dan de Brabantse dag”: overheden spelen een rol, niet de baas, commerciele partijen spelen een rol, niet de baas, het bestuur speelt een rol, niet de baas, gaat voortdurend in dialoog met de bouwende vrijwilligers.

Daarna krijgt Miranda van Bragt de aandacht, afkomstig uit (Den Hout in) Oosterhout (NB). Zij vertelt vooral over haar middelbare school lessen en leerlingen, ook over Banksy, over cultuur als spiegel. Jonge mensen willen gewoon ook gehoord krijgen, hun eigenheid kwijt in het grotere geheel, vernieuwen binnen een traditie. Gerard Rooijakkers pleit krachtig voor diversiteit, voor hoe nodig je diversiteit (lastige mensen) hebt

Tot slot krijgt Frans Soeterbroek, ruimtemaker in en vanuit Utrecht de vloer. Hij lijkt ook diep onder de indruk van Gerard Rooijakkers, ziet erg veel overlap tussen diens en zijn eigen verhaal, hoewel Gerard zou redeneren vanuit de dorpen en Frans vanuit het stedelijke.  Hij heeft ook mooie gedachten/concepten en ervaringen/verhalen:
– Hij noemt zichzelf (en anderen) ‘happy infiltrator’ in de Systeemwereld, term van Daan Roosegaarde
– Bestuurders van de stad Utrecht bleken naar Munchen om daar met elkaar over de Toekomst van Utrecht te spreken. Als alternatief heeft Frans in de Werkspoorhal een bijeenkomst met inwoners van de stad erover georganiseerd.
– grens-ontkennend werken
– Frans toont ook mooie beelden: van de burgemeester van Bogota, die zich presenteert als anti-held, die ook een aantal maanden het verkeer liet regelen door mime-spelers i.p.v. door agenten …
– Hij heeft in Brussel voor de EU een 3-daagse gedaan met allerlei mensen van het platteland van de verschillende landen van Europa. Resultaat was Europees plattelandsbeleid. Frans denkt sindsdien (definitief) niet meer dat je geen beleid zou kunnen maken met gewone burgers/inwoners van de-stad/het-land/het-continent/de-wereld.
– Frans draagt ook het woord participatie ten grave, gaat voor: collectieve intelligentie, gemeenschap, zeggenschap en eigenaarschap.
– Putnam komt ook langs, de man (niet alleen van Bridging en Bonding maar ook) van sterke en zwakke regio’s, waar sociaal kapitaal (het verenigingsleven) het verschil uit maakt. Hij noemt in positieve zin: Overijssel en Nood-Brabant. Waar Putnam als cruciale indicator het aantal zangkoren noemt, kun je in Brabant het aantal harmonieen nemen.
Lichte gemeenschappen is een begrip van Jan Willem Duyvendak (Heeft die het weer van Zygmunt Bauman?), iets anders dan Samenleving, die veel meer berust op afspraken. Het is als het onderscheid tussen Gemeinschaft en Gesellschaft van de Duitse socioloog Tonnies.
– Hij stelt ook dat contact met vreemde mensen meer geluk oplevert dan contacten met bekende mensen …
Al met al ook top !

De gehele avond was top. Wat mij betreft mis ik 2 punten:
– Wat niet aan de orde komt is de economie, die de wereld als Common good beschouwt …
– Wat niet aan de orde komt is de democratie, die in gevaar is, nu ook de rechtspraak gerund wordt als een bedrijf …

Dit vind je misschien ook leuk...

1 reactie

  1. Poul Bakker schreef:

    Heel mooi en duidelijk verslag Sjaak. Dankjewel daarvoor.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *