Leidinggeven aan professionals ? Niet doen ! is de uitdagende titel van het mooie boek van Mathieu Weggeman. Titel is gechargeerd, laat Mathieu niet na overal steeds te vertellen. Wat mij betreft is het lekker doorslaan ter compensatie van het doorslaan dat er tegenover staat: leidinggeven aan professionals alsof professionals helemaal niet zich zelf kunnen leiden. Iets dergelijks kwam bij mij op na de mooie ‘voorstelling’ van Marten Disberg afgelopen vrijdag middag op de Netwerkmiddag van DeLimes Noord. Sociocratie is heus niet iets waar je zo maar aan kunt beginnen. Het gaat over het delen van macht, hetgeen nog al wat gevolgen heeft, die lang niet iedereen zomaar aan kan. Marten vertelt boeiend uitgebreid zijn hele levensverhaal en geeft zeer fraai aan hoe zo’n ‘draufganger’ als hij d’r mee gespeeld en geworsteld heeft, er ook van genoten heeft.

Marten begint met een prachtige video, ter illustratie van de kracht van woorden, hoe je met andere woorden (‘words’) andere werelden (‘worlds’) creeert. Eerst zie je een bedelaar, die een bordje voor zich heeft waarop staat dat hij niet kan zien. Vervolgens verandert een jonge dame de tekst in: It’s a beautiful day and I can’t see it. Effect is dat ie veel meer geld ophaalt !

Zijn verhaal begint dan bij zijn vader, bij het begin van zijn Sociocratisch avontuur met zijn bedrijf, bij een Sociocratie gespreksgroep in Assen. Sociocratie gaat over de besluitvorming bij beleidsbeslissingen, valt voor Marten uiteen in drieen:

1. Besluitvorming bij beleidsbeslissingen gebeurt volgens het Consent beginsel. Dictatuur komt neer op ontkenning van de meerderheid, Democratie op ontkenning van de minderheid. Besluitvorming met Consensus betekent dat ieder het met een besluit eens moet zijn, Consent dat iedereen er mee kan leven ! Als iemand zijn ‘consent’ onthoudt, ziet hij waarschijnlijk iets, dat anderen niet zien ! Het helpt de slag te maken van tegengestelde naar gemeenschappelijke belangen.

2.  Besluitvorming bij beleidsbeslissingen gebeurt door de zgn. kring organisatie, met zgn. dubbele koppelingen tussen de kringen. Een kring bestaat uit een leider, uit een aantal uitvoerders en een meter. De leider komt van bovenaf vanuit het beleid, de meter kijkt van onderop, ‘meet’ de uitvoerbaarheid van het beleid. De leider en de meter van een kring vormen samen met de leiders en de meters van de andere kringen een kring van een hoger niveau, met ook weer een leider en een meter, die met de leiders en de meters op hun niveau ook weer een kring van weer een hoger niveau vormen. Tot slot is er de Topkring, waarin de leider en de meter van het bedrijf samen zitten met deskundigen van buiten de organisatie.

3. Vanwege de dynamiek in de wereld wordt ook bij elk beleidsbesluit de geldigheidsduur vastgesteld. Een en ander geldt bijvoorbeeld ook voor het salarishuis en voor benoemingen.

Marten is de invoering van Sociocratie in zijn bedrijf begonnen met het vacant stellen van de directeurspositie die hij zelf vervulde. Hij wordt er door zijn kring in ge-/herkozen ! De benoemingsprocedure bestaat uit een aantal stappen: 0. openingsronde, waarin aan de orde is hoe het met ieder is, 1. omschrijving van de betreffende functie, waar dus ook met Consent over besloten wordt, 2. ieder kringlid geeft aan wie zijn kandidaat is, 3. gehoord iedereen, geeft ieder opnieuw aan wie zijn kandidaat is, 4. de gespreksleider stelt uiteindelijk de kandidaat voor, waar zijns inziens de meeste instemmimg mee is, etc.

Aan de hand van konkrete voorbeelden van Marten kunnen de ca. 20 aanwezigen diepgaand met hem van gedachten wisselen over zijn praktijk van de door hem sociocratisch bestuurde organisatie. Marten heeft ook afstand gedaan van het eigendom van het bedrijf. De aandelen zijn ondergebracht in een Stichting Administratiekantoor, waarbij met Marten afgerekend is.

Kern van de invoering van de sociocratie vat Marten m.i. kernachtig samen met: ‘ik bepaal’ wordt: ‘ik bepaal mee‘ ! Macht is verdeeld, correctie van de macht over de macht is geregeld. Verder is alles hetzelfde, zijn mensen hetzelfde, met al hun deugden en ondeugden.

Na zo’n 26 jaar is Marten bij Reekx vertrokken; hij had het na zoveel jaren wel gezien, had ook niet zoveel meer met het vak. Zie een interview bij die gelegenheid. Het bedrijf is vervolgens gestopt met de sociocratie ! Marten is daar niet rouwig om; je bent te gast, je deed er je plasje over. Een mooi voorbeeld van ’loslaten’ van wat slechts mede van jou was.

Ik heb uiteindelijk zoiets van: het is hartstikke mooi, sociocratie; het geeft andere, betere dingen. Maar het is hartstikke lastig, ook, in de praktijk. Het is hetzelfde als met het Rijnlandse; is ook hartstikke mooi en lastig tegelijk, vandaar dat mensen er ook in de praktijk voor terug schrikken.

Marten, dank voor de openheid. Fred, dank voor de organisatie. Aanwezigen, dank voor de betrokkenheid in het met Marten gezamenlijk maken van zijn verhaal van deze middag. Samen maakten we er weer een mooie en leerzame middag van. Het was weer de moeite van de reis vanuit Eindhoven waard !