Beste Rijnlanders

Met veel belangstelling volg ik de discussies over het Rijnlandse model en neem met genoegen waar dat de zoektocht naar een betere maatschappelijke orde onverminderd verder gaat.

Naar mijn mening begint het Rijnlandse model enige slijtage te vertonen. Ook het Angelsaksische model wordt langzamerhand antiek. Er is in mijn visie iets anders aan de hand. Ik heb de laatste jaren concreet gezocht naar wat deze ‘nieuwe tijd‘ zou kunnen zijn. En die zoektocht heeft veel opgeleverd. 

Ik heb vastgesteld dat de discussie over het Rijnlandse model sterk is beïnvloed door de bestaande elite die over zijn verantwoordelijkheid nadacht. Michel Albert is daarvan een goed voorbeeld. Ook in Nederland geven veel ondernemers serieus aandacht aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en hebben hun inspanningen op dit terrein veelvuldig als ‘Rijnlands’ aangemerkt. De normatieve inslag in deze dialoog over de inrichting van onze samenleving is nadrukkelijk aanwezig en hierin ligt precies de zwakte van het model. De normen en waarden van het Rijnlandse model zijn uitstekend maar de boodschappers komen niet over. Ik stel vast dat  ondernemers en publieke bestuurders steeds meer hun legitimiteit in dit debat verliezen omdat zij te vaak zelf de aansluiting bij maatschappelijke ontwikkelingen missen. Politieke leiders hebben veel moeite om de kloof met de kiezer te overbruggen en verwijderen zich steeds verder van het electoraat. Ondernemers zien niet of nauwelijks mogelijkheden om op tijd in te spelen op de kansen die zowel de technologie als de markt biedt. Een veelheid van onderzoek heeft inmiddels aangetoond dat naar mate een bedrijf groter is, het meer moeite heeft met het implementeren van doorbraakinnovaties. In een tijd van snelle veranderingen breekt de inertie van hun systemen hen op. 

Intussen zijn organisatie-experts als Mathieu Weggeman en Jaap Peters al overgegaan om zich minder op de leiders – de elite – te richten en meer op de kenniswerker en de werknemer in het algemeen. Ik ga een stap verder. Ik onderbouw de stelling dat de macht in handen komt van tijdelijke en vaak informele sociale netwerken en dat de netwerkmaatschappij inmiddels vorm en inhoud heeft gekregen. Het gaat in netwerken steeds minder om het leggen van contacten en het veelvuldig communiceren, de tijd is aangebroken waarin netwerken functioneel worden ingezet. We weten langzamerhand hoe dit mechanisme werkt en hoe netwerken macht creëren. We zien dat symbiose de drijvende kracht is die inhoud geeft aan de wederzijdse afhankelijkheid van mensen en zelfs aan de afhankelijkheid van mensen en systemen. Wie een betere samenleving beoogt ziet Het Rijnlandse model niet als een model van de institutionele elite, maar van de samenleving zelf. De bestaande instituties zijn de verliezers van de nieuwe tijd. De oude elite heeft het nalijken. 

Deze zinnen lijken wat abstract, maar kunnen concreet worden ingevuld. Ik heb dat gedaan in een onderzoek dat de naam ‘symbiose’ heeft meegekregen. De resultaten heb ik aan het papier toevertrouwd, zij het nog in concept. Begin 2010 wordt ‘Symbiose’ in boekvorm gepubliceerd. 

Niets is mooier voor een auteur als hij commentaar krijgt op zijn manuscript. Wie belangstelling heeft om met mij deze ontdekkingreis in de wereld van de netwerken te vervolgen nodig ik graag uit op mijn website www.futuresstudies.nl. Het gehele manuscript kan aldaar worden gedownload. Voor het onderwerp van het Rijnlandse model is vooral hoofdstuk 4 van belang. 

In het boek worden ook columns opgenomen. Wie er voor wil gaan zitten, kan een column schrijven van maximaal 800 woorden. 

Met vriendelijke groet,

Wim de Ridder

www.futuresstudies.nl

Ik heb bovenstaande graag want met instemming gepubliceerd. Sjaak Evers