In 2003 verscheen het boek "Provocatief adviseren, organisaties mooier maken" van Mathieu Weggeman (Scriptum Management, Schiedam). Voor het Rijnlands denken is dit een belangrijk boek. Mathieu introduceert, als een van de eerste in Nederland, het Rijnlands model in zijn afsluitende hoofdstuk, getiteld "Terug naar de Rijnlandse werkcultuur". In het boek introduceert Mathieu ook het begrip "de esthetische organisatie". Hij pleit voor een streven naar schoonheid in en van organisaties. Hij valt hierbij terug op Plato die drie "Weltanschauungen" hanteerde en wel het Ware, het Goede en het Schone. Het Ware hebben wij in Westerse organisaties door onze klassieke rationele managementtheorieën al verwezenlijkt. Het Goede wordt gerealiseerd door kwalititeitszorg, INK-modellen, MVO en bedrijfethiek. De uitdaging voor de hedendaagse manager en organisatie ligt in het realiseren van schoonheid in en van organisaties.
Deze gedachte van Mathieu begint navolging te krijgen. Zie bijvoorbeeld het idee van de "schitterende organisatie", waarin schoonheid een belangrijke rol speelt, dat gepropageerd wordt door Pentascope en uitgewerkt is in "Schitterend organiseren" van Hoogendoorn en anderen (Academic Service, Den Haag, 2006). In januari van dit jaar verscheen S. De Groot: "Schoonheid in organisaties, op weg naar esthetisch verantwoord ondernemen" (Eburon, Delft 2007). De Groot heeft bij het boek en het idee ‘schoonheid in organisaties’ ook een mooie website www.schoonheidinorganisaties.nl opgezet.
Een laatste concept dat Mathieu in "Provocatief organiseren" introduceert is "Literair adviseren". De stelling van Mathieu is hier dat een goed adviseur ruimte in organisaties schept door het vertellen van mooie, inspirerende en ontroerende verhalen. Een belanrijk inspirator op dit gebied is Edu Feltman, die artikelen schreef met als titel  "Hoe wordt men een poëtisch mens" (1999), "Adviseren, bedrijfskundige dienst of poëtische wetenschap" (2000) en "Poëtica, de vierde dimensie van adviseren" (2001). Ook de gedachte van het literair adviseren en de poëtische bedrijfskunde heeft belangstelling en volgers gekregen. Zie bijvoorbeeld de site www.ipbk.nl over poëtische bedrijfskunde.

In "provocatief adviseren" brengt Mathieu het ‘Rijnlands model’, ‘schoonheid in organisaties’ en ‘poëtische bedrijfskunde’ bij elkaar. Ze zullen dus wel met elkaar te maken hebben. De concepten bekijkend denk ik ook dat dat waar is: Rijnlandse organisatie zijn "schoon" en "poëtisch". Dit is terug te vinden in hun manier van werken, de producten die ze leveren, de inrichting van de werkomgeving, het hart dat een plaats heeft bij hun handelen, hun toewijding, hun ambachtelijkheid, de ruimte voor gevoel naast het rationele.
Deze schoonheid en het poëtische brengt mij naar mogelijke inspiratiebronnen voor Rijnlandse organisaties en Rijnlands organiseren. We kunnen inspiratie opdoen in bedrijven, bij adviseurs, in managementboeken, bij originele denkers, maar we kunnen zeker ook inspiratie opdoen in de poëzie.
Onlangs verscheen een prachtige dichtbundel "De herfst van Zorro" van Al Galidi (Meulenhoff/Manteau, Amsterdam, 2006). De prachtige taal van Al Galidi (een niet erkende Irakeese asielzoeker) kan inspireren. Maar ook zijn thematiek biedt Rijnlanse inspiratie. Hij heeft het over waarheid en schoonheid. Hij heeft het ook over ‘hart’ tegenover ‘penis’. De penis staat voor de snelle rechtoe rechtaan seks; het hart voor echte liefde. Voor mij kunnen dat beelden zijn voor het Angelsaksische (de penis, gericht op het oppervlakkige snelle resultaat) versus het Rijnlandse (het hart, met echte interesse in de ander en in de relatie, met toewijding en overgave en gericht op de toekomst en op een langere termijn). Hier zijn enkele gedichten uit de bundel opgenomen.

Tolbert, 03-02-’07
Nol Hovens